مالیات بر ارزش افزوده؛ هزینه یا فایده؟

اگر به قیمت برخی کالاها دقت کرده باشید، حتما نام «مالیات بر ارزش افزوده» به گوشتان خورده، درباره این نوع از مالیات توضیح کمتری در اختیار مردم است.

در این مطلب می‌خواهیم به صورت کوتاه به بیان «مالیات بر ارزش افزوده» بپردازیم.

مالیات، راهی برای مدیریت کشور

در کنار توجه به خصوصی‌سازی اقتصاد، یک مسئله برای حکومت‌های مرکزی و مراکز مدیریتی همانند شهرداری‌ها و دهیاری ها و… پیش می‌آید، و آن اینکه چگونه و با چه درآمدی به مدیریت سیستم بپردازند؟

به عبارت دیگر دولت در مقابل امکان کسب و کار، و درآمدزایی که به مردم ارائه می‌دهد مقدار معینی هزینه دریافت می‌کند،همچنین وقتی منابع درآمدزای مستقیم دولتی کاهش پیدا کند، نیاز به یک منبع برای کسب هزینه لازم برای دولت آشکار می‌شود، در اینجاست که «مالیات» وارد عرصه جامعه می‌شود.

اگر بخواهیم در یک جمله مالیات را تعریف کنیم، «مالیات یعنی پرداختی لازم و بدون عوض به دولت» که البته انواع مختلفی دارد.

مالیات در تمامی حکومت‌ها اعمال می‌شود و بسته به میزان مشارکت بخش خصوصی و موارد دیگر، درصد یا میزانی برای آن مشخص می‌شود. این نوع از درآمدزایی، یکی از راه‌های اصلی کسب درآمد در دولت‌های فعلی است.

مالیات بر ارزش افزوده چیست؟

یکی از انواع مالیات، مالیات بر ارزش افزوده است، این نوع مالیات در کشور های بسیاری از جمله ایران اجرا می‌شود، اما مالیات بر ارزش افزوده چیست؟

در فرآیند تولید و انتقال کالا در اقتصاد، واسطه های بسیاری وجود دارد؛ مثلا در زمینه ساخت یک دفتر، چوب تهیه می‌شود، توسط شرکتی جمع آوری شده، سپس در اختیار شرکت دیگری برای تهیه خمیرکاغذ می‌شود و در انتها به تولیدی کاغذ و دفتر ارائه داده شده، سپس به واحد های کلان و کوچک بازرگانی داده می‌شود و سرانجام به دست مشتری می‌رسد، در صورتی که مابین این واسطه ها مالیاتی وضع شود، مالیات بر ارزش افزوده نامیده می‌شود، و از واسطه‌ها با نام «ارزش افزا» یاد می‌شود.

بطور خلاصه مالیات بر ارزش افزوده یعنی در هر انتقال کالا یا ارائه خدمات، درصد یا میزانی تحت عنوان مالیات باید به دولت پرداخت شود؛ این نوع از مالیات در کشورهای بسیاری اعمال می‌شود، از جمله در کشورهای اتحادیه اروپا مانند آلمان، کشورهای چین و ژاپن.

شمولیت مالیات بر ارزش افزوده

این نوع از مالیات در دریافت یا ارائه کالا دریافت می‌شود، همچنین لازم است تمامی فعالین اقتصادی حقیقی و حقوقی نسبت به ارائه اظهارنامه و طی مراحل لازم اقدام کنند، درصد این نوع از مالیات متفاوت است، که براساس قانون حساب می‌شود، در حال حاضر عموما ۹٪ است مگر موارد مذکور در قانون مانند دخانیات و مواد سوختی که درصد خاص خود را دارند.(برای کسب اطلاع از آخرین درصدها به انتهای مطلب مراجعه کنید).

اما در ماده دوازده از فصل دوم «قانون مالیات بر ارزش افزوده»، معافیت هایی برای موارد زیر برحسب مورد در نظر گرفته شده است:

۱- محصولات کشاورزی فرآوری نشده؛

۲- دام و طیور زنده، آبزیان، زنبور عسل و نوغان؛

۳- انواع کود، سم، بذر و نهال؛

۴- آرد خبازی، نان، گوشت، قند، شکر، برنج، حبوبات و سویا، شیر، پنیر، روغن نباتی و شیرخشک مخصوص تغذیه کودکان؛

۵- کتاب، مطبوعات، دفاتر تحریر و انواع کاغذ چاپ، تحریر و مطبوعات؛

۶- کالاهای اهدایی به صورت بلاعوض به وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی با تأیید هیأت وزیران و حوزه‌های علمیه با تأیید حوزه گیرنده هدایا؛

۷- کالاهایی که همراه مسافر و برای استفاده شخصی تا میزان معافیت مقرر طبق مقررات صادرات و واردات، وارد کشور می‌شود. مازاد بر آن طبق مقررات این قانون مشمول مالیات خواهد بود؛

۸- اموال غیر منقول؛

۹- انواع دارو، لوازم مصرفی درمانی، خدمات‌درمانی (انسانی، حیوانی و گیاهی) و خدمات توانبخشی و حمایتی؛

۱۰- خدمات مشمول مالیات بر درآمد حقوق، موضوع قانون مالیاتهای مستقیم ؛

۱۱- خدمات بانکی و اعتباری بانکها، مؤسسات و تعاونی‌های اعتباری و صندوق‌های قرض‌الحسنه مجاز و صندوق تعاون؛

۱۲- خدمات حمل و نقل عمومی و مسافری درون و برون شهری جاده‌ای، ریلی، هوایی و دریایی؛

۱۳- فرش دستباف؛

۱۴- انواع خدمات پژوهشی و آموزشی که طبق آئین‌نامه‌ای که با پیشنهاد مشترک وزارتخانه‌های علوم تحقیقات و فناوری، امور اقتصادی و دارایی، بهداشت،

درمان‌وآموزش‌پزشکی، آموزش‌وپرورش و کار و اموراجتماعی ظرف‌مدت شش‌ماه ازتاریخ تصویب این‌قانون به تصویب هیأت‌وزیران می‌رسد؛

۱۵- خوراک دام و طیور؛

۱۶- رادار و تجهیزات کمک ناوبری هوانوردی ویژه فرودگاهها بر اساس فهرستی که به پیشنهاد مشترک وزارت راه و ترابری و وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه و ظرف مدت شش ماه از تاریخ تصویب این قانون به تصویب هیأت وزیران می‌رسد؛

۱۷- اقلام با مصارف صرفاً دفاعی (نظامی و انتظامی) و امنیتی بر اساس فهرست معلوم

معایب و انتقادات

«مالیات بر ارزش افزوده»، با توجه به اینکه در تمامی مراحل یک کالا یا خدمت اعمال می‌شود درصورت مدیریت نامناسب، موجب تورم و افزایش هزینه‌های مشتری می‌شود. در حقیقت مشتری پرداخت کننده تمامی مالیات‌های واسطه است، چراکه تولید کنندگان این مالیات را بصورت مازاد بر هزینه و سود خود حساب می‌کنند، در نتیجه مالیات بر ارزش افزوده در نهایت عملا بر عهده‌ی مشتری است.

مشکل دیگر هم به مالیات‌ واسطه برمی‌گردد، در این نوع، حساب مالیات و نظارت و دریافت مشکل‌تری دارد، چراکه برای نمونه، رویه تولید یک محصول، مثل دفتری که قبلا گذشت، در چندین مرحله، یعنی چندین درصد و مالیات و اظهارنامه و… لازم است.

در برخی کشورها، مالیات متفاوتی نظیر «مالیات دربرابر مصرف کالا و خدمات» گرفته می‌شود، که برخلاف مالیات ارزش افزوده، تنها بر مرحله آخر یعنی خرید و دریافت مشتری اعمال می‌شود. این نوع مالیات، فرار کمتر و دقت و محاسبه راحت‌تری دارد. در برخی دیگر از کشورها «مالیات بر درآمد» ترجیح داده می‌شود، چراکه در دونوع قبلی، فرقی بین مشتری فقیر و سرمایه‌دار نیست و هردو یک میزان مالیات پرداخت می‌کنند، اما در «مالیات بر درآمد»، اعضای جامعه براساس درآمد و سرمایه کسبی خود مالیات می‌دهند که خود موجب کاهش فشار بر قشر کم‌درآمد، عدالت بهتر و عین‌حال بهبود درآمد دولتی می‌شود. در بین این سه نوع، برای رسیدن به عدالت اجتماعی بهتر و کارایی بهتر مالیات، نوع سوم ترجیح دارد‌. «مالیات بر درآمد» مشکلات و ضعف های «مالیات بر ارزش افزوده» را ندارد، به عدالت اجتماعی نزدیک‌تر است چراکه براساس میزان بهره‌وری مشتری از او مالیات می‌گیرد نه بصورت مساوی، از طرفی برای درآمدزایی دولت نیز کارایی بهتر و دقیق‌تری دارد، چراکه دولت می‌تواند مالیات مناسب‌تری از سرمایه‌داران بگیرد، سرمایه‌داران از منابع و تسهیلات دولتی و کشوری استفاده بیشتری می‌کنند و به تبع باید مالیات بیشتری پرداخت کنند. در کنار این نوع از مالیات، «مالیات بر سرمایه»، «مالیات بر ارزش زمین»، «مالیات بر ارزش مسکن»، می‌تواند نقش مکمل و بهبود دهنده نظام مالیاتی کشور را بعهده بگیرد، با ترکیب «مالیات بر درآمد»، «مالیات بر سرمایه»، «مالیات بر ارزش زمین» و «مالیات بر ارزش مسکن»، علاوه بر جامعه مالیاتی دقیق‌تر، درآمد دولتی بیشتر و مشکلات کمتر، از سوداگری و سرمایه‌داری نامناسب در طبقات بالای جامعه جلوگیری می‌شود. در نتیجه برخی منتقدین معتقدند جایگزین‌های بسیار مناسب‌تری برای «مالیات بر ارزش افزوده» وجود دارد.

روال قانونی و اطلاعات بیشتر

درصورتی که فعال اقتصادی هستید لازم است به «سامانه مالیات بر ارزش افزوده» مراجعه کنید و براساس بنگاه و فعالیت اقتصادی خود (حقیقی یا حقوقی) اقدام به ارائه اظهارنامه نمایید؛ اطلاعات و راهنمایی های بیشتر و همچنین فرم‌های مربوط در پایگاه ذکر شده در دسترس است.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره آخرین قوانین در زمینه «مالیات بر ارزش افزوده» این سند یا این صفحه را مطالعه کنید. شما می توانید نقطه نظرات خودتان را در قسمت نظرات در میان بگذارید.

فروشگاه اینترنتی کالای ایرانی زیست؛ حامی تولید کننده ایرانی

زیست؛ بازار زندگی ایرانی…

همچنین شاید مطالب زیر مورد پسندتان باشد...

افزودن یک دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *